Alergiczny nieżyt nosa

Alergiczny nieżyt nosa może występować w każdym wieku, włącznie z okresem niemowlęcym. Jednak w tym czasie zdarza się dość rzadko. Zwykle typowe objawy pojawiają się po 4-5 roku życia. W miarę dojrzewania dzieci częstość występowania alergicznego nieżytu nosa wzrasta, aż do 10-15% wśród młodzieży.

Do objawów alergicznego nieżytu nosa należą świąd i podrażnienie błony śluzowej nosa, kichanie, wodnista wydzielina, często uczucie zatkania nosa. Dziecko głośno oddycha przez nos lub usta, pochrząkuje, niekiedy kaszle, chrapie w nocy, mówi przez nos, skarży się na swędzenie w obrębie gardła, oczu i uszu. Od nasilenia objawów zależy stopień wydolności fizycznej i stan psychiczny. Dzieci często skarżą się na bóle głowy i gardła, uczucie przewlekłego przeziębienia, zmęczenie, suchość w jamie ustnej, mają trudności z koncentracją. Zwykle mają pod oczami cienie i pogrubiałe fałdy skórne. Częste pocieranie swędzącego nosa palcami lub dłonią (tak zwane pozdrowienie alergiczne) powoduje powstanie poprzecznej bruzdy na nosie. Nos zazwyczaj wydaje się powiększony z powodu obrzęku w okolicy nasady, często dziecko robi różne grymasy umożliwiające przekrzywienie nosa dla złagodzenia świądu. Dzieci starsze skarżą się na utratę powonienia.
Około 75% dzieci chorych na astmę oskrzelową ma objawy alergicznego nieżytu nosa. Zmniejszona drożność nosa, spowodowana nadprodukcją wydzieliny i obrzękiem błony śluzowej, uniemożliwia dziecku oddychanie przez nos. Takie dzieci mają stale otwartą buzię, oddychają przez usta, co dodatkowo sprzyja alergizacji, gdyż w ten sposób alergeny łatwiej dostają się do układu oddechowego.
Alergiczny sezonowy nieżyt nosa wywołany jest najczęściej uczuleniem na pyłki roślin i zarodniki pleśni, głównie Cladosporium i Alternaria. Największe stężenie zarodników Cladosporium stwierdza się w czasie koszenia traw, natomiast zarodników Alternaria w okresie koszenia zbóż. Sezonowemu nieżytowi nosa może towarzyszyć zapalenie spojówek, napady duszności w przebiegu astmy, nasilenie zmian skórnych w atopowym zapaleniu skóry, pokrzywka.
Całoroczny nieżyt nosa spowodowany jest uczuleniem na niesezonowe alergeny wziewne, stale obecne w otoczeniu dziecka. Należą do nich przede wszystkim roztocze kurzu domowego, pierze, sierść i naskórek zwierząt, pleśnie. Najczęstszą przyczyną są roztocze, dlatego zwykle nasilenie zmian ze strony nosa obserwowane jest w miesiącach wczesnojesiennych, kiedy roztoczy jest najwięcej. Częstym alergenem są też zarodniki pleśni, zwłaszcza z rodzaju Penicillium, kolonizujących tapety, ściany i podłogi w wilgotnych pomieszczeniach.
Cechą charakterystyczną całorocznego nieżytu nosa jest kichanie, zwykle kilkakrotne, bezpośrednio po przebudzeniu. W ciągu dnia objawy stopniowo ustępują i zwiększa się drożność nosa. Czynniki drażniące, takie jak dym tytoniowy, opary farb i lakierów, nasilają przebieg nieżytu nosa, dlatego niewskazane jest palenie tytoniu w pomieszczeniach, w których przebywa dziecko, jak również narażanie go na drażniące związki chemiczne.
Objawy całorocznego alergicznego nieżytu nosa są identyczne jak objawy nieżytu sezonowego, zwykle jednak bardziej nasilona jest niedrożność nosa, rzadziej natomiast występuje świąd spojówek.
Do diagnozowania alergicznego nieżytu nosa najbardziej użyteczne są punktowe testy skórne, ocena stężenia we krwi całkowitego IgE i swoistych przeciwciał IgE przeciwko poszczególnym alergenom.
Leczenie obejmuje przede wszystkim unikanie i eliminację alergenów wywołujących objawy. Trzeba jednak pamiętać, że po usunięciu z otoczenia dziecka źródła alergenów czasami musi upłynąć kilka tygodni lub miesięcy, np. przy uczuleniu na sierść zwierząt, zanim ustąpią objawy związane z uczuleniem na te alergeny.
Liczbę roztoczy można zmniejszyć przez:

  • stosowanie nieprzepuszczalnego dla roztoczy pokrycia materacy i specjalnej bielizny pościelowej;
  • odkurzanie materacy i poduszek przynajmniej raz w tygodniu;
  • zastąpienie poduszek z pierza wyrobami syntetycznymi lub z bawełny i pranie ich co tydzień w temp. 600C;
  • usunięcie z pomieszczenia, w którym przebywa dziecko, dywanów, zasłon, tapicerowanych mebli;
  • stosowanie odkurzacza z filtrami lub ze zbiornikiem wodnym;
  • stosowanie chemicznych środków roztoczobójczych;
  • jeśli nie jest możliwe usunięcie mebli tapicerowanych, powinno się je odkurzać przynajmniej dwa razy w tygodniu, zwracając szczególną uwagę na zagłówki, oparcia i brzegi foteli;
  • zabawki trzeba odkurzać przynajmniej dwa razy w tygodniu, wygrzewać w suszarce bębnowej lub zamrażać w temperaturze -200C;
  • pościel dziecka powinna być wietrzona, najlepiej na ostrym słońcu, albo co jakiś czas mrożona w temperaturze -200C.

Dzieci uczulone na zarodniki pleśni nie powinny przebywać w miejscu koszenia traw i zbóż, w pomieszczeniach wilgotnych, przy grabieniu opadłych liści itp.
Osoby chorujące na alergiczny nieżyt nosa nie powinny mieć w domu zwierząt "futerkowych", ponieważ uczulenie na nie może rozwinąć się z czasem, nawet jeżeli objawy nie są początkowo wyraźne. W przypadku, kiedy zwierzaka nie ma komu dać, zaleca się częste kąpanie (nawet kotów).
Profilaktyka sezonowego nieżytu nosa polega przede wszystkim na:

  • unikaniu przebywania na terenach, gdzie jest duże stężenie pyłków (łąki, lasy, pola, wąwozy);
  • pozostawaniu w domu, kiedy stężenie pyłków jest duże;
  • stosowaniu wydajnych filtrów powietrza.

Większość dzieci z katarem sezonowym lub całorocznym dobrze reaguje na leki. W leczeniu najbardziej skuteczne są kortykosteroidy podawane miejscowo na błonę śluzową nosa (np. F1ixonase). Leki te działają przeciwzapalnie przez ograniczenie napływu komórek zapalnych, zmniejszenie przepuszczalności naczyń krwionośnych i zmniejszenie uwalniania mediatorów nasilających miejscowy proces zapalny. Leki przeciwhistaminowe zmniejszają świąd, kichanie i wyciek z nosa, nie mają jednak wpływu na zablokowanie nosa. Zapobiegawczo stosowany jest miejscowo kromoglikan dwusodowy hamujący uwalnianie mediatorów z komórek tucznych, tym samym zmniejszający świąd, kichanie i surowiczy wyciek z nosa.
W sezonowym pyłkowym nieżycie skuteczna jest immunoterapia - odczulanie szczepionkami pyłkowymi stosowanymi doustnie lub podskórnie.

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


*