Astma – co jeszcze można zrobić?

[Głosów:0    Średnia:0/5]

Przebieg astmy ma duży wpływ na sytuację chorego i jego rodziny, odbija się też na sytuacji zdrowotnej społeczeństwa. Obserwacje z ostatnich lat pozwalają wyróżnić trzy główne tendencje:

  • wzrost liczby chorych (obecnie ok. 8% populacji w krajach rozwiniętych),
  • wzrost śmiertelności,
  • wzrost kosztów związanych z leczeniem i absencją w pracy.

Wzrost śmiertelności chorych na astmę jest obserwowany w wielu krajach – pomimo stosowania najnowszych generacji leków. Zwiększone koszty związane z leczeniem astmy wynikają z rosnącego zużycia leków, częstszej hospitalizacji i utraty zdolności do pracy przez chorych.
Czy tak być musi?

SKUTECZNOŚĆ LECZENIA

Przyczyny złego przebiegu astmy to przede wszystkim: błędna ocena stanu astmy, niewykorzystywanie obiektywnych wskaźników, niedostateczne użycie leków steroidowych, przerwanie kontaktu z lekarzem i narażenie chorego na szkodliwy wpływ środowiska. Konsekwencją jest niestabilna ewolucja astmy, niekiedy zagrażająca życiu. Model opieki medycznej skoncentrowany na leczeniu zaostrzeń astmy, nie uwzględniający aktywnego udziału chorego w prewencji i kontroli przebiegu astmy, powoduje pogłębianie niekorzystnych tendencji. Nowoczesne postępowanie musi wykorzystywać – oprócz “czysto profesjonalnych” sposobów zapobiegania i leczenia – także wiedzę i aktywność chorego.

WIEDZIEĆ JAK ŻYĆ Z ASTMĄ

Najbardziej znanym i akceptowanym modelem postępowania jest program “Zalecenia dla rozpoznania i leczenia astmy”, opracowany w 1991 roku przez komisję ekspertów US NAEPP (US National Asthma Education and Prevention Program).
Zakłada on opanowanie objawów astmy, zapobieganie zaostrzeniom i utrzymanie normalnej aktywności chorego przez zastosowanie kompleksowego postępowania medycznego uwzględniającego edukację chorego. Zalecana kontrola przebiegu astmy wymaga, aby wykwalifikowany zespół medyczny, w oparciu o analizę przebiegu choroby, nauczył chorego jak ma postępować i jakie podejmować decyzje w stanach pogorszenia choroby.
Dla utrzymania stabilności przebiegu astmy bardzo ważna jest możliwość samodzielnego podjęcia przez chorego decyzji o zmianie leczenia – zgodnie z ustalonym wcześniej przez prowadzącego lekarza indywidualnym pisemnym planem postępowania przewlekłego i w czasie zaostrzeń.
Chory w czasie wieloletniego trwania choroby musi wiedzieć: czy zastosować leki? jakie leki? jak długo oczekiwać na efekt ich działania? czy konieczny jest kontakt z lekarzem? W ten sposób chory unika opóźnienia w leczeniu i wzmacnia swoje przekonanie o możliwości skutecznego panowania nad chorobą. Zdobyta wiedza i doświadczenie nabyte przez chorego umożliwiają mu unikanie zaostrzeń i przyczyniają się do stabilizacji przebiegu choroby. Często osiągnięcie poprawy wymaga dłuższego kontaktu z chorym i/lub jego najbliższą rodziną – zwłaszcza gdy pacjentem jest dziecko, nastolatek czy osoba napotykająca na trudności w leczeniu. Te grupy chorych wymagają szczególnego wysiłku dla przekazania im niezbędnej wiedzy i nauczenia jak żyć z astmą.

WSPÓŁDZIAŁANIE W LECZENIU – NOWA JAKOŚĆ

Na proces samokontroli i samooceny składa się kilka elementów:

  • umiejętność skutecznego posługiwania się środkami medycznymi,
  • pomiar szczytowego przepływu powietrza (PEF),
  • kontrola objawów sezonowych i wynikających z oddziaływania środowiska,
  • ocena zużycia leków.

Zastosowanie programu edukacyjnego umożliwia uzyskanie nie tylko poprawy obiektywnych wskaźników przebiegu astmy, ale i poprawy jakości życia chorych przez zwiększenie aktywności fizycznej, zmniejszenie lęku przed pogorszeniem, wyeliminowanie zaburzeń snu i – w wielu przypadkach – podtrzymanie aktywności zawodowej. Zastosowanie na szerszą skalę szkolenia przynosi bezpośrednie korzyści chorym i wymierne obniżenie kosztów związanych z leczeniem przewlekłym i zaostrzeń.
Realizowany w Klinice Pneumonologii AM w Warszawie* program edukacji chorych na astmę jest dostosowany do standardów zawartych w Raporcie Ekspertów NAEPP. Składa się on z kilku uzupełniających się form nauczania:

  • wykładów,
  • demonstracji praktycznych i video,
  • dostarczania chorym materiałów drukowanych.

Program obejmuje zwłaszcza naukę posługiwania się aparatem do mierzenia przepływu powietrza (PEF) oraz uzasadnienie konieczności długotrwałego stosowania leków przeciwzapalnych. Przedstawiane są też zagadnienia dotyczące:

  • przyczyn i przebiegu astmy,
  • systemu samooceny przebiegu astmy,
  • rozpoznawania stanów zagrożenia,
  • planu postępowania przewlekłego i w ataku astmy,
  • kontroli alergenów wziewnych w środowisku domowym,
  • rehabilitacji oddechowej (ćwiczenia),
  • sposobów zmniejszania stresu powodowanego przez chorobę.

Dotychczas skorzystało z tej formy pomocy kilkaset osób. Można już sformułować kilka wniosków:

  • jest duża grupa chorych, którzy chcą, poprzez prawidłowe wykorzystanie wszystkich zaleceń, odzyskać maksymalną sprawność życiową mimo wieloletniego nieraz trwania choroby,
  • wiedza o astmie jest trudna do uzyskania w czasie wizyt lekarskich,
  • zajęcia w Szkole dla Chorych na Astmę motywują chorych do systematycznego leczenia, a zespół edukacyjny informują o trudnościach napotykanych przy realizacji zaleceń medycznych.

Niejednokrotnie jest to też dla chorych jedyny sposób pogłębienia kontaktu z placówką medyczną.
Planowane jest stałe rozszerzanie istniejącego już programu o nowe formy: organizowanie “dni otwartych” i inicjowanie regularnego wydawania materiałów drukowanych i video.
DZIAŁAJMY RAZEM

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


*